भारतीय चित्रपटात सर्वप्रथम...

2010-02-28T03:48:00.000-08:00

लिंगरिंग शॉटचा पहिला प्रयोग
→ १९३० 'खुनी खंजर'
ट्रॉलीचा शुटिंगसाठी प्रथम उपयोग
→ १९३१ 'चन्द्रसेना' मुकपट
प्रथमच पार्श्वसंगीत न वापरता, पार्श्वध्वनीचा वापर
→ १०३७, 'कुंकू'- दुनिया ना माने
प्रथमच समकालीन व्यक्तीच्या चरीत्रावर चित्रपट
→ १९४७ ' डॉ. कोटणीस की अमर कहानी'
प्रथमच वन शॉट वन सीन
→ डॉ. कोटणीस की अमर कहानी
प्रथम बाल मुकपट
→ १९३०,'राणीसाहेब"
प्रथम प्रादेशिक फिचर फिल्म
→ १९३२,'अयोध्येचा राजा'
आज अस्तित्वात असलेला सर्वात जुना चित्रपट
→ 'अयोध्येचा राजा'
प्रथम रौप्यमहोत्सवी हिंदी चित्रपट
→ १९३४,'अमृतमंथन'
प्रथमच डोळ्याचा क्लोजअप ( टेलिफोटो लेन्सद्वारे)
→ १९३४,'अमृतमंथन'
प्रथमच बॅकप्रोजेक्शन
→ १९३६,' अमरज्योती'
प्रथम सतत १०० आठवडे एकाच थिएटरमधे चाललेला भारतीय चित्रपट
→ १९४३, 'शकुंतला'
प्रथम अमेरीकेत व्यावसायिकदृष्ट्या प्रदर्शीत होणारा भारतीय चित्रपट
→ १९४३,' शकुंतला'
प्रथम तमासगिर / शाहिरी पार्श्वभुमीवरील चित्रपट
→ १९४५,' रामजोशी"
पहिला संगितकार
→ फिरोजशहा मिस्त्री, ( आलम आरा)
पहिला गायक
→ व.म. खान (आलम आरा)
पहिली गायिका
→ झुबेदा ( आलम आरा)
पहिला गुन्हेगारी पार्श्वभुमीवरचा चित्रपट
→ १९४३, 'किस्मत'
पहिला खलप्रवृतीचा नायक
→ अशोककुमार ( किस्मत)
पहिला देशभक्तीपर चित्रपट
→ १९३२,' हिंदोस्थान'
पहिले गाजलेले देशभक्तीचे गाणे
→ १९४३, (किस्मत) " दुर हटो ए दुनियावालो..."
पहिले चित्रप्रदर्शन
→ १८९६, वॅटसन हॉटेल ( मुंबई)
प्रथम निर्माता निर्देशक
→ ह.स. भाटवडेकर उर्फ सावे दादा
प्रथम समाचार चित्र
→ १९०१ निर्माता: सावेदादा
प्रथम फिचर फिल्म
→ ३ मे १९१३ " राजा हरिश्चंद्र" - दादासाहेब फाळके
प्रथम दक्षिण भारत फिल्म
→ १९१९, 'किचकवधम" - नटराज मुदलियार
प्रथम प्रेमकथा
→ १९३१, 'लैला- मजनु', 'शिरी- फरहाद'
दोन्हीचे कलाकार मा. निस्सार, कज्जन
प्रथम लॉस्ट ऍंड फाउंड
→ १९४३,' किस्मत'
प्रथम ऐतिहासिक बोलपट
→ १९३९' पुकार'
प्रथम पौराणिक बोलपट
→ १९३२, "अयोध्या का राजा"

भारतातील पहिला चित्रपट 'राजा हरिश्चंद्र'

2010-01-23T04:06:00.000-08:00

भारतात परतल्यावर पहिला चित्रपट निर्माण करण्यासाठी त्यांना कोणीही पैसा पुरवायला पुढे येईना.

शेवटी स्वत:च्या पत्नीची सौभाग्यलेणी सावकाराकडे सुपूर्त करून उभारलेल्या पैशातून त्यांनी ' राजा हरिश्चंद ' हा भारतातील पहिला चित्रपट पूर्ण केला.
द. दा. दाबके व भालचंद्र फाळके यांना प्रमुख भूमिकांसाठी घेऊन दादासाहेबांनी अत्यंत परिश्रमपूर्वक स्वदेशी चित्रपटाची निर्मिती केली.

३ मे, १९१३ रोजी दादासाहेबांचा पहिला चित्रपट ‘राजा हरिश्चंद्र’ मुंबईत (कोरोनेशन सिनेमा येथे) प्रदर्शित झाला. हाच भारतातील पहिला चित्रपट (मूकपट) होय. हा चित्रपट सुमारे ४० मिनिटांचा होता. त्याची लांबी ३७०० फूट होती.

त्यानंतर त्याच वर्षी त्यांनी ‘ मोहिनी-भस्मासूर ’ आणि ‘ सत्यवान-सावित्री ’ या चित्रपटांची निर्मिती केली. पुढे दादासाहेबांनी तयार केलेल्या ' लंकादहन ' ने तर एवढं अपूर्व यश मिळवलं की , त्यांच्या घरी लक्ष्मी चारी पावली चालत आली. एका बैलागाडीवर पैशाच्या राशी लावून फाळके नाशिकच्या दिशेने जात आहेत , असं चित्र त्याकाळी ' टाइम्स ऑफ इंडिया ' त प्रसिद्ध झालं होतं.

आपल्या ह्या पहिल्याच चित्रपटात लेखक, रंगवेशभूषाकार, संकलक, कलादिग्दर्शक अशा विविध भूमिका दादासाहेबांनी एकट्यानेच पार पाडल्या. या चित्रपटात हिंदी व इंग्रजी सबटायटल्सची योजना करण्यात आली होती.

त्या काळात ते स्वतः एक पडदा व प्रक्षेपक घेऊन गावोगाव जात आणि आपल्या चित्रपटाचे खेळ प्रेक्षकांना दाखवीत. त्यांचा हा पहिला चित्रपट खूप लोकप्रिय झाला.

कथा मराठी चित्रपट सृष्टीची...

भारतीय चित्रपटात सर्वप्रथम...

भारतातील पहिला चित्रपट 'राजा हरिश्चंद्र'